ΑΠ 998/2012: ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ-ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗ ΑΠΟΛΥΣΗ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ

Εργατικό ατύχημα - Αυτοτραυματισμός εργαζομένης - Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης - Καταχρηστική απόλυση - Αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσης -. Η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης κρίνεται κατά το κοινό δίκαιο (ΑΚ 914, 922 και 932 ΑΚ, βλ. και ΟλΑΠ 1117/86), δηλ. απαιτείται πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων του που μπορεί να συνίσταται και σε οποιαδήποτε αμέλεια και όχι μόνο στην μη τήρηση των κανονισμών ασφαλείας. Κρίθηκε ότι αποτελεί εργατικό ατύχημα ο αυτοτραυματισμός εργαζόμενης, την οποία εξύβρισε ο φορέας της επιχείρησης, διότι δήλωσε ότι δεν μπορούσε να ανταποκριθεί σε πρόσθετη εργασία που της ανατέθηκε, ανεξάρτητα από το ότι οφειλόταν σε πράξη εκούσια της εργαζομένης, διότι επήλθε από αιφνίδιο και βίαιο συμβάν κατά την εκτέλεση της εργασίας της αναιρεσίβλητης και εξ αφορμής αυτής, το οποίο δεν θα ελάμβανε χώρα χωρίς την εργασία της και την εκτέλεσή της υπό τις δεδομένες συνθήκες και περιστάσεις. Επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που η εργαζόμενη υπέστη από αυτό. Το εφετείο επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση ποσού 60.000 ευρώ. Καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου. Αποτελεί δικαίωμα του εργοδότη και του εργαζομένου. Είναι άκυρη ως καταχρηστική όταν υπαγορεύεται από ταπεινά ελατήρια που δεν εξυπηρετούν τον σκοπό του δικαιώματος. Ο εργοδότης κατήγγειλε καταχρηστικά τη σύμβαση της εν λόγω, όταν μετά δίμηνη αναρρωτική άδεια επέστρεψε στην επιχείρηση. Βάσιμος αναιρετικός λόγος από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Το εφετείο έκρινε ότι η καταγγελία της σύμβασης εργασίας της εργαζομένης ήταν καταχρηστική και ότι με τη μη απασχόλησή της επέρχεται μείωση των αποδοχών της αλλά και προσβολή εν γένει της προσωπικότητάς της, ενώ η άρνηση της αναιρεσείουσας εργοδότριας εταιρίας να απασχολεί πραγματικά την αναιρεσίβλητη είναι καταχρηστική. Κρίθηκε ότι η εν λόγω κρίση διαλαμβάνει ανεπαρκείς αιτιολογίες καθώς δεν διευκρινίζεται για ποιο λόγο η μη απασχόληση της αναιρεσίβλητης στα καθήκοντά της ως καθαρίστριας επέφερε και ηθική μείωση της προσωπικότητάς της στο επαγγελματικό και το κοινωνικό περιβάλλον. Αναίρεση της απόφασης κατά το μέρος αυτό.

ΕφΘεσ 2025/2012: ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΑ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ

Προσωπικότητα - Περιβάλλον - Κοιμητήρια -. Το δικαίωμα χρήσης των κοινών σε όλους και των κοινόχρηστων πραγμάτων, στα οποία περιλαμβάνονται και τα περιβαλλοντικά αγαθά, αποτελεί εκδήλωση του δικαιώματος της προσωπικότητας• η προσβολή του δικαιώματος χρήσης συνίσταται στη διατάραξη από τρίτους του περιβαλλοντικού αγαθού κατά τέτοιο τρόπο ώστε, είτε να αλλοιώνεται ή να καταργείται η κοινή ωφέλεια που πηγάζει από τη χρήση του, είτε να καθίσταται αδύνατη η ίδια η χρήση του ή να προσβάλλεται η σωματική και ψυχική υγεία του προσώπου. Θεσμικό πλαίσιο προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος στο ελληνικό και κοινοτικό δίκαιο - αρχές της προφύλαξης και της προληπτικής δράσης - διαδικασία της έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων δραστηριοτήτων και έργων. Όροι ίδρυσης και λειτουργίας κοιμητηρίων από Ο.Τ.Α. - ελάχιστες αποστάσεις κοιμητηρίων από σχέδια πόλης, μεμονωμένες κατοικίες, φρεάτια και πηγές πόσιμου νερού - η μη τήρηση των όρων που έχουν τεθεί για την επέκταση κοιμητηρίων δημιουργεί επιστημονική αβεβαιότητα για τη δυνατότητα ασφαλούς χρήσης των περιβαλλοντικών αγαθών, καθιστά παράνομη την επέκτασή τους και συνεπάγεται μειωτική διαταραχή της προσωπικότητας όσων χρησιμοποιούν όμορα ακίνητα, οι οποίοι δικαιούνται να ζητήσουν την άρση της προσβολής και την παράλειψή της στο μέλλον.

ΕφΛαρίσης 373/2011: ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΦΑΓΕΙΑ-ΡΥΠΑΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ-ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

Προσωπικότητα - Προσβολή προσωπικότητας - Προστασία περιβάλλοντος – Ρύπανση περιβάλλοντος - Δημοτικά σφαγεία - Ζώα - Κατάχρηση δικαιώματος - Κατάσταση ανάγκης -. Η παράνομη παραβίαση του φυσικού περιβάλλοντος, ως αυτοτελώς προστατευόμενου κοινόχρηστου αγαθού, συνιστά προσβολή της προσωπικότητας, εκτός του ότι η ρύπανση συνιστά και ποινικά κολάσιμη πράξη. Λόγο άρσης του παράνομου χαρακτήρα της προσβολής συνιστά και η ενάσκηση νομίμου δικαιώματος προστατευομένου ως υπέρτερου της προσωπικότητας, καθώς και η κατάσταση ανάγκης, που υπάρχει όταν οι περιστάσεις έχουν δημιουργήσει τέτοια κατάσταση, ώστε να υπάρχει σύγκρουση δύο έννομων αγαθών που, υπό κανονικές συνθήκες, είναι άσχετα μεταξύ τους. Επί παράνομης προσβολής προσωπικότητας, ικανοποίηση ηθικής βλάβης, εφόσον υπάρχει πταίσμα του προσβολέα. Επί κατάχρησης δικαιώματος μόνη η μακρόχρονη αδράνεια του δικαιούχου και η καλόπιστη πεποίθηση του υπόχρεου ότι δεν θα ασκηθεί το δικαίωμα, δεν αρκεί, εκτός αν συνοδεύεται από προηγούμενη συμπεριφορά του δικαιούχου, που, μεταβάλλοντας στάση, επιχειρεί εκ των υστέρων ανατροπή παγιωθείσας κατάστασης με πρόκληση δυσμενών επιπτώσεων. Παράνομη προσβολή προσωπικότητας εκ της λειτουργίας δημοτικών σφαγείων, όπου, κατά παράβαση της νομοθεσίας για τους όρους λειτουργίας, δεν αποτεφρώνονται τα στερεά υποπροϊόντα σφαγής των ζώων αλλά απορρίπτονται ανεξέλεγκτα σε κοίτη ποταμού σε διανοιγέντες λάκκους χωρίς επιχωμάτωση και το αίμα των ζώων δεν συγκεντρώνεται σε ειδικές δεξαμενές, λύματα δε και απόβλητα διοχετεύονται σε εγκαταστάσεις βιολογικού σταθμού του σφαγείου και από εκεί σε χείμαρρο που διέρχεται παραπλεύρως της οικίας των εναγόντων, με αποτέλεσμα ρύπανση του περιβάλλοντος και κίνδυνο υγείας των κατοίκων. Ένσταση καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος και συντρέχοντος πταίσματος των εναγόντων διότι, ενώ γνώριζαν ότι τα σφαγεία λειτουργούν παράνομα και προκαλούν ρύπανση, ανήγειραν οικία στην περιοχή, χωρίς ποτέ να διαμαρτυρηθούν. Απόρριψη ενστάσεων αφενός μεν ελλείψει αιτιώδους συνδέσμου, έστω και αν οι ενάγοντες τελούσαν σε γνώση της κατάστασης, αφετέρου δε διότι η προσβολή περιβαλλοντικών αγαθών συνιστά προσβολή της ζωής και υγείας του ανθρώπου, που είναι υπέρτερα της οικονομικής εξέλιξης της εναγόμενης.

ΑΠ 207/2010: ΑΠΟΨΙΛΩΣΗ ΔΑΣΟΥΣ & ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

Προσβολή της προσωπικότητας με την καταστροφή ή αποψίλωση δημόσιου δάσους -. Στην έννοια του κοινόχρηστου πράγματος υπάγεται και το δημόσιο δάσος, το οποίο αναγνωρίζεται από το δίκαιο ως περιβαλλοντικό αγαθό, που εντάσσεται στα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα (Σ 24 παρ. 1) και διατηρεί τον κοινόχρηστο χαρακτήρα του ως δάσος ακόμα και μετά την καταστροφή ή αποψίλωσή του (Σ 117 παρ. 3), θεμελιώνεται δε και δικαίωμα αποζημίωσης σε βάρος εκείνου που προκαλεί ρύπανση ή άλλη υποβάθμιση του περιβάλλοντος (άρθρ. 29 του ν. 1650/1986). Η παράνομη προσβολή του δικαιώματος επί της προσωπικότητας μπορεί να συνίσταται είτε σε αυθαίρετο αποκλεισμό της προσβάσεως σε δημόσιο δάσος, είτε σε αλλοίωση της φυσιογνωμίας ή καταστροφή του, με συνέπεια να υποβαθμίζεται (για λόγους αισθητικής, αναψυχής και υγιεινής) η ποιότητα ζωής των ευρισκομένων διαρκώς ή προσκαίρως σε τοπική σχέση με το δημόσιο δάσος (σχετ. ΑΠ 407/07).

ΑΠ 1596/2011: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΟΣ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

Αναιρετικός έλεγχος της εκδίκασης της υπόθεσης κατά την προσήκουσα διαδικασία -. Διάκριση μεταξύ δικονομικής ακυρότητας και απαράδεκτου, ως περιοριστικώς απαριθμούμενοι στη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ λόγοι αναίρεσης. Η εσφαλμένη εκδίκαση της υπόθεσης, με διαφορετική διαδικασία από εκείνη στην οποία υπάγεται, δεν δημιουργεί, άνευ ετέρου, κάποιον από τους περιοριστικώς με την ΚΠολΔ 559 απαριθμούμενους λόγους αναιρέσεως (ΑΠ 1519/84, 1303/74), διότι το είδος της εφαρμοστέας διαδικασίας δεν αποτελεί διαδικαστική προϋπόθεση της δίκης (Μπέης Δ 1975.610• Πατεράκης Δ 1991.25• ΟλΑΠ 402/81 Δ 1981.567• ΑΠ 1397/91 ΕλΔ 1992.1480• 1085/83 Δ 1984.562• 1303/74 Δ 1975.608. Βλ. Μπέη ό. ανωτ.• σχετ. Απαλαγάκη στον Τ. της ΕΕΔ του 2004 σ. 106• βλ. και Καλαβρό Η αναίρεση κατά τον ΚΠολΔ 2009 σ. 291).

ΑΠ 471/2013: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΚΗ ΔΥΣΦΗΜΗΣΗ

Προσβολή της προσωπικότητας με συκοφαντική δυσφήμηση - Άρση του αδίκου χαρακτήρα της προσβολής της προσωπικότητας με δυσφήμηση δια του τύπου - Δικαιολογημένο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον -. Δικαιολογημένο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον για δημοσίευση ειδήσεων σχετικών με υπόθεση διακινήσεως ναρκωτικών και με την εμπλοκή σε αυτήν προσώπου που ενδιαφέρει το κοινωνικό σύνολο, άνευ σκοπού δυσφημήσεως, εξυβρίσεως ή προσβολής της προσωπικότητάς του. Τήρηση των συναλλακτικών υποχρεώσεων του τύπου, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η υποχρέωση σεβασμού της προσωπικότητας και το καθήκον αληθείας. Η μη τήρηση αυτών αποκλείει, στην περίπτωση μεταδόσεως αναληθούς ειδήσεως, την ύπαρξη δικαιολογημένου ενδιαφέροντος του δημοσιογράφου προς ενημέρωση του κοινού και γι' αυτό δεν τίθεται θέμα άρσεως του παρανόμου της προσβολής κατ' άρθρον 367 ΠΚ. Περίπτ. που κρίθηκε ότι δεν τελέστηκε η πράξη από δελτίο της ΕΤ όπου απλώς αναγνώστηκε ανακοινωθέν της αστυνομίας, σε εποχή μάλιστα που δεν είχε λάβει σαφή θέση η αρχή προστασίας προσωπικών δεδομένων σχετικά με την μη δημοσιοποίηση των ονομάτων των προσώπων που συλλαμβάνονται για αδικήματα. Κρίθηκε ότι το περιεχόμενο των προβληθεισών εκπομπών ήταν αληθές, τουλάχιστον με βάση τα στοιχεία που ο τηλεοπτικός σταθμός είχε κατά τον κρίσιμο χρόνο στην κατοχή του, ήτοι αποκλειστικά και μόνον το δελτίο τύπου της ΕΛ.ΑΣ., το οποίο δεν μπορούσε να αμφισβητηθεί, αφού είχε εκδοθεί από τον επίσημο φορέα της Αστυνομίας και η αλήθεια του περιεχομένου του δεν μπορούσε να διασταυρωθεί με περαιτέρω επαλήθευση. Στο δελτίο τύπου αναφέρονταν και τα ονόματα των εμπλεκομένων, κατά την επικρατούσα κατά τον κρίσιμο χρόνο πρακτική να δημοσιεύονται τα ονόματα συλληφθέντων ή εμπλεκομένων σε παράνομες δραστηριότητες, και μάλιστα όχι μόνον από τους δημοσιογράφους, αλλά και από τις επίσημες αρχές, δοθέντος ότι έως τότε δεν είχε υπάρξει σαφής τοποθέτηση της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων για τη μη δημοσιοποίηση των ως άνω ονομάτων (βλ. την υπ' αριθ. 67/2002 απόφασή της), με αποτέλεσμα να έχει δημιουργηθεί ευλόγως στους εναγομένους η πεποίθηση περί μη αντιθέσεως της συγκεκριμένης ενέργειάς τους προς τις συναλλακτικές υποχρεώσεις τους. 

ΕφΑθ 174/2014: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(Α΄ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Προσβολή προσωπικότητας. Προϋποθέσεις. Προστατευόμενα αγαθά. Δυσφήμιση. Ψευδής καταμήνυση. Αρση του αδίκου. Εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις των άρθρων 361-367 ΠΚ και στον χώρο του ιδιωτικού δικαίου. Εξαιρέσεις. Πώληση προϊόντων με παρακράτηση κυριότητας. Η αγοράστρια εταιρεία δεν κατέβαλλε το τίμημα. Δικαιώματα πωλήτριας. Η πωλήτρια ζήτησε την πληρωμή του τιμήματος με έκδοση διαταγής πληρωμής. Μήνυση κατά των εκπροσώπων της αγοράστριας για υπεξαίρεση αντικειμένου μεγάλης αξίας. Κρίθηκε ότι η μη πληρωμή του τιμήματος δεν συνιστά υπεξαίρεση και ότι με το να ζητήσει η πωλήτρια την πληρωμή του τιμήματος με έκδοση διαταγής πληρωμής απώλεσε ανέκκλητα το δικαίωμα υπαναχώρησης. Σε κάθε περίπτωση η μηνύτρια-πωλήτρια δεν επικαλείτο στην μήνυση δήλωση υπαναχώρησης ώστε να μπορεί να προσδιοριστεί ο χρόνος ιδιοποίησης. Η μήνυση τέθηκε στο αρχείο με διάταξη. Δεν στοιχειοθετείται το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφήμισης και της ψευδούς καταμηνύσεως γιατί οι εναγόμενοι στην μήνυση τους δεν κατέθεσαν ψευδή γεγονότα αλλά αληθή τα οποία όμως δεν στοιχειοθετούσαν το αδίκημα της υπεξαίρεσης. Σε κάθε περίπτωση δεν στοιχειοθετήθηκε ότι υπήρχε δόλος ήτοι γνώση ότι η καταμήνυση ήταν ψευδής Οι εναγόμενοι πίστευαν ότι δεν είχαν απωλέσει το δικαίωμα υπαναχώρησης αφού και μέρος της θεωρίας υποστηρίζει ότι η επιλογή της πληρωμής του τιμήματος δεν αποκλείει τον πωλητή από το να ασκήσει αργότερα το δικαίωμα υπαναχώρησης. Κρίσιμος ο χρόνος της ιδιοποιήσεως. Στοιχειοθετείται το αδίκημα της απλής δυσφημίσεως. Αρση του αδίκου. Κρίθηκε ότι η μήνυση ασκήθηκε από δικαιολογημένο ενδιαφέρον για την διαφύλαξη οικονομικών και επαγγελματικών συμφερόντων και δεν κατευθυνόταν ειδικά στην προσβολή της τιμής και της αξιοπρέπειας των εναγόντων. Μεταβίβαση στο Εφετείο της ένστασης του άρθρ. 367 παρ. 1 ΠΚ. Νόμιμα δεν συμψηφίστηκαν τα έξοδα πρωτόδικα αφού η ερμηνεία των κανόνων δεν ήταν ιδιαίτερα δυσχερής. Νόμιμα απορρίφθηκε η αγωγή αδικοπραξίας. Απορρίπτει έφεση κατά της με αριθ. 3368/2010 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

ΜΠΡ ΘΕΣΣΑΛ 1427/2014: Προσβολή προσωπικότητας

(Α΄ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Προσβολή προσωπικότητας. Ανεπίτρεπτη αντικειμενική σώρευση στο ίδιο αγωγικό δικόγραφο αξίωσης για μη επανάληψη της προσβολής της προσωπικότητας και αξίωσης για χρηματική ικανοποίηση λόγω της προσβολής αυτής. Οι αξιώσεις άρσης της προσβολής της προσωπικότητας και παράλειψής της στο μέλλον δεν είναι αποτιμητές σε χρήμα. Αρμόδιο το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Παραπέμπει. Κρατεί την υπόθεση για τη αξίωση χρηματικής ικανοποίησης. Τροπή του αιτήματος σε αναγνωριστικό. Δεν προσκομίστηκε δικαστικό ένσημο. Η αγωγή ασκήθηκε μετά τις 25-7-2011. Και η αναγνωριστική αγωγή υπόκειται σε καταβολή δικαστικού ενσήμου. Απορρίπτεται ο ισχυρισμός των εναγόντων περί αντίθεσης της διάταξης στο άρθρο 20 Σ και στην ΕΣΔΑ. Η καταβολή δικαστικού ενσήμου έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα καθώς τίθεται σε λειτουργία μηχανισμός για τη απονομή δικαιοσύνης. Ο ίδιος μηχανισμός κινείται τόσο στις αναγνωριστικές όσο και στις καταψηφιστικές αγωγές. Μετατέθηκε στην ουσία ο χρόνος καταβολής του. Ο περιορισμός στο δικαίωμα παροχής δικαστικής προστασίας είναι αποδεκτός από την ΕΣΔΑ εάν με αυτόν επιδιώκεται ένας νόμιμος σκοπός και εάν τηρείται ένας εύλογος ("reasonable") βαθμός αναλογικότητας ανάμεσα στα μέσα και στον επιδιωκόμενο σκοπό. Εξαιρέθηκαν οι περιπτώσεις που προβλέφθηκε η αδυναμία καταβολής του. Προβλέφθηκε διαδικασία νομικής βοήθειας σε πολίτες χαμηλού εισοδήματος. Περιπτωσιολογία ρυθμίσεων που θα προσέκρουαν στο Σύνταγμα. Απορρίπτει κατ’ ουσία αγωγή.